SABABLARI SIMPTOMLARI DAVOLASH
Mazmuni
Gemorroy - nozik muammo bo'lsa-da, juda keng tarqalgan. Amerika shifokorlarining baholashicha, u kattalarning 50%ida hayot davomida kamida bir marta uchraydi. Ba'zi odamlar shifokorga murojaat qilishdan uyalib, kasallikni xalqona usullar bilan davolashga harakat qiladi, holbuki to'g'ri davolash simptomlarni kamaytiradi va ularning kuchayishini oldini oladi. Quyida kasallik sabablari, tashqi va ichki gemorroy o'rtasidagi farqlar, davolash va profilaktika usullari ko'rib chiqiladi.
Gemorroy nima va nima sababdan paydo bo'ladi1,2
Gemorroy - bu anal kanal va to'g'ri ichakning pastki qismidagi tomirlarning (gemorroidal tugunlarning) patologik kengayishidir. Bu holat varikoz kasalligiga o'xshaydi: venalar elastikligini yo'qotadi, tonusi pasayadi va kengayadi.
Aslida gemorroidal tugunlar patologiya emas, balki tomirlarning tabiiy to'planishidir. Gemorroy holatida ular dastlab to'g'ri ichak ichiga chiqadi, keyinchalik esa tashqariga - anal teshikdan chiqib ketishi mumkin.
Agar kengaygan tomirlar to'g'ri ichak ichida joylashgan bo'lsa - bu ichki gemorroy deyiladi. Ko'pincha u sezilmaydi, dastlabki simptom esa qon ketishdir.
3-4 bosqichlarda tugunlarni ushlab turuvchi to'qimalar zaiflashadi va cho'ziladi, natijada tugunlar anal kanaldan chiqib ketadi. Bu hali ham ichki gemorroy hisoblanadi. Agar venalar anus atrofidagi teri ostida kengaysa - bu tashqi gemorroy deyiladi. U ichkiga qaraganda odam tomonidan ko'proq seziladi.
Kasallik sabablari barcha shakllar uchun bir xil: bu tomir devorining tonusi buzilishi va anorektal sohada venalarga bosimning oshishi bo'lib, quyidagi omillar bilan bog'liq:
- defekatsiya vaqtida kuchli kuchanish;
- hojatxonada uzoq o'tirish;
- surunkali qabziyat yoki diareya;
- ovqatda tolalarning yetishmasligi;
- semizlik;
- homiladorlik - kattalashgan bachadon pastki ichak tomirlariga bosim beradi;
- og'ir atletika va og'ir yuk ko'tarish qorin ichidagi bosimni oshiradi;
- kamharakat hayot tarzi qon dimlanishiga olib keladi;
- uzoq vaqt tik turib ishlash3.
Genetika ham muhim rol o'ynaydi: yaqin qarindoshlari ushbu kasallik bilan og'rigan odamlar ko'proq moyil bo'ladi.
So'nggi o'n yilliklarda zamonaviy hayot tarzi tufayli gemorroy xavfi ortdi. Biz kamroq harakat qilamiz va ko'proq qayta ishlangan ovqat iste'mol qilamiz.
Agar qo'zg'atuvchi omillar bartaraf etilmasa, gemorroidal venalar kengayishi surunkali tus oladi. Vaqti-vaqti bilan zo'rayishlar yuz beradi: tugunlarda tromblar hosil bo'lishi mumkin, ular odatda 2-3 kun ichida so'riladi, ammo bu davrda kuchli og'riq kuzatiladi.
Umuman olganda, kasallik xavfli emas, ammo juda og'riqli va noqulay. Kamdan-kam hollarda qon yo'qotish tufayli kamqonlik rivojlanishi mumkin.
Gemorroy simptomlari1,2
Ichki gemorroy odatda bezovta qilmaydi, chunki to'g'ri ichakda nerv uchlari kam. Anus atrofidagi soha esa sezgirroq bo'lgani sababli tashqi gemorroy og'irroq kechadi.
Har ikkala shakl uchun umumiy simptom - qon ketish: defekatsiyadan keyin yorqin qizil qon tomchilari paydo bo'ladi.
Tashqi gemorroyning asosiy belgilari:
- orqa chiqaruv teshigida qichishish, kuydiruvchi hissiyot va og'riq;
- anus atrofida shish;
- ba'zan anal sohada tugunlar seziladi - bu tromblar bo'lishi mumkin3 .
Tromblar ko'pincha o'z-o'zidan so'riladi, ammo kuchanish, yo'tal, aksirish va hatto o'tirish vaqtida ham kuchli og'riq keltiradi. Surunkali yallig'lanishda anal yoriqlar paydo bo'lishi mumkin.
Qachon shifokorga murojaat qilish kerak1-3
Hatto kichik qon ketish ham, ayniqsa 40 yoshdan keyin, shifokorga murojaat qilish uchun sababdir. Bu har doim ham gemorroy belgisi bo'lmasligi mumkin - masalan, kolorektal saraton yoki yarali kolit belgisi bo'lishi mumkin.
Agar najas rangi va konsistensiyasi o'zgarsa, bu oshqozon-ichak traktining boshqa bo'limlarida ichki qon ketishni ko'rsatishi mumkin. Har qanday holatda shifokor konsultatsiyasi zarur. Odatda tashxis qo'yish uchun ko'rik va palpatsiya yetarli bo'ladi. Zarurat bo'lsa, qo'shimcha instrumental tekshiruvlar o'tkaziladi.
Ushbu tamoyillar nafaqat o'tkir simptomlarni kamaytiradi, balki kelajakda zo'rayishlarning oldini ham oladi.
Tashqi gemorroy simptomlarini kamaytirishda quyidagilar yordam beradi1-3:
- og'riq qoldiruvchi, yallig'lanishga qarshi va shishga qarshi ta'sirga ega rektal shamlar yoki malhamlar;
- anal soha gigiyenasiga ehtiyotkorlik bilan rioya qilish - oddiy hojat qog'ozi o'rniga nam salfetkalar yoki gigiyenik dushdan foydalanish;
- dorivor vannachalar (kuniga 2-3 marta 10-15 daqiqa);
- sovuq kompresslar - shish va yallig'lanishni kamaytiradi;
- flebotoniklar - tomir tonusini oshiruvchi preparatlar4;
- najasni normallashtiruvchi vositalar.
Qaysi preparat qo'llanishi ustun simptomlarga bog'liq.
Kasallikning dastlabki bosqichlarida, tugunlar hali tushib chiqmagan paytda, konservativ davolash yetarli bo'ladi. Operatsiya kamdan-kam hollarda talab qilinadi - odatda tromboz yoki kasallikning oxirgi bosqichida. Buni shifokor-proktolog aniqlaydi2.
Gemorroy profilaktikasi
- Kasallik rivojlanishini oldini olish uchun faol hayot tarzini olib borish, ko'proq piyoda yurish tavsiya etiladi. Agar ish uzoq o'tirishni talab qilsa, yumshoq stullarni qattiqroq o'rindiqlarga almashtirish va tanaffuslarda mashqlar qilish kerak.
- Ratsionga tolaga boy mahsulotlar qo'shish, ko'proq suv ichish (1,5-2 l), spirtli ichimliklar va achchiq ovqatlarni kamaytirish qabziyatni oldini oladi3,6.
- Najas erkin chiqishi kerak, organizmni muntazam hojatga borishga o'rgatish zarur. Uzoq o'tirmaslik va hojat qog'ozi o'rniga nam salfetkalar yoki yuvinishdan foydalanish tavsiya etiladi6
1. Lorenzo-Rivero S. Gemorroy: diagnostika va zamonaviy davolash // Am. Surg. 2009. 75-jild, № 8. 635-bet.
2. Vorobyev G. I., Shelygin Yu. A., Blagodarny L. A. Gemorroy: shifokorlar uchun qo'llanma. - 2-nashr, qayta ishlangan va to'ldirilgan. - M.: Litterra, 2010. - 200 bet.
3. Makarov I.V., Dolgikh O.Yu. Gemorroy: talabalar, internlar va shifokorlar uchun o'quv qo'llanma. - M.: GEOTAR-Media, 2013. - 147 bet.
4. Perera N va boshqalar. Gemorroyda flebotoniklar. Cochrane Database Syst Rev. 2012 avgust.
5. Rossiya koloproktologlar assotsiatsiyasining klinik tavsiyalari. Gemorroy // Koloproktologiya, 2024.
CH-20251105-43
Maqolalar
Xojatga boorish haqida noqulay vaziyatlar
Xojatga boorish xar biro dam ucun asisiy va kundalik mashg`ulotdir. Ammo siz tibbiy nuqtai nazardan xamma narsani to`g`ri qilyapgan bo`lgansiz?
Bavosildan jarrohliksiz qanday qutilish mumkin
Bavosil - u haqida gapirish qiyin, lekin erta bosqichlarda boshqarish oson bo'lgan muammo. U har qanday yoshda uchrashi mumkin, shu jumladan yoshi kattalarda ham.
Bavosilning 1 bosqichi
Proktologlar ko'pincha bavosil bizlarga tik yurishga qo'shimcha qilib berilgan deyishadi. Yer yuzining1 har to'rtinchi yashovchisi undan aziyat chekadi.
Bavosilning 2-bosqichi
Bavosilning paydo bo'lishi turli sabablarga bog'liq. U homiladorlikdan keyin, qabziyat, qattiq yo'tal qo'zishlaridan aziyat chekadiganlar, kam harakatli hayot tarzini olib boradiganlarda paydo bo'lishi mumkin.
Bavosilning 3-bosqichi
Bavosil - proktologga murojaatning eng ko'p uchraydigan sababi, undan yer yuzining har to'rtinchi yashovchisi aziyat chekadi.
Bavosilning asosiy namoyon bo'lishi - to'g'ri ichakning shilliq osti qavatida qon turib qolishi natijasida vena tugunlarining paydo bo'lishi.
Bavosil - proktologga murojaatning eng ko'p uchraydigan sababi, undan yer yuzining har to'rtinchi yashovchisi aziyat chekadi.
O`tkir gemorroy(bavosil): sabablari, simptomlari va davolash
O`tkir gemoroyni (bavosil) qanday belgilar bilan aniqlash mumkinligi va u bian nima qilish kerakligina tahlil qilamiz.