Gemorroy simptomlari

Gemorroy — bu faqat orqa chiqaruv teshigi sohasidagi noqulaylik emas. Uning simptomlari kasallik shakli va rivojlanish bosqichiga qarab farqlanadi. Ushbu farqlarni tushunish muammoni o‘z vaqtida aniqlash va asoratlarning oldini olishga yordam beradi.

Gemorroy klassifikatsiyasi

Gemorroy simptomlari bevosita uning shakli va rivojlanish bosqichiga bog‘liq bo‘lib, deyarli sezilmaydigan noqulaylikdan to chidab bo‘lmas og‘riqqacha o‘zgarishi mumkin¹.

Tugunlarning joylashuviga ko‘ra quyidagilar ajratiladi¹:

• Ichki gemorroy. Tugunlar orqa chiqaruv teshigi ichida joylashgan.
• Tashqi gemorroy. Tugunlar anus atrofida ko‘rinadi.
• Kombinatsiyalangan gemorroy. Ikkala shaklni birlashtiradi.

Gemorroy o‘tkir shakllari va ularning mumkin bo‘lgan namoyonlari¹:

• Trombozlangan gemorroy. U uchun o‘tkir og‘riq, ko‘kimtir tugun va shish xos.
• Qon ketuvchi gemorroy — kichik qon ajralishi yoki kuchli qon ketish bilan kechadi, shuningdek kamqonlik xavfi mavjud.
   

Surunkali gemorroy bosqichlari va ularning simptomlari¹:

I bosqich — tugunlar tushmasdan qon ketishi.

II bosqich — ichki tugunlar kuchanishda tushadi, lekin o‘z-o‘zidan qaytadi. Qon ketishi bo‘lishi yoki bo‘lmasligi mumkin.

III bosqich — ichki tugunlar tushadi va ularni qo‘l bilan joyiga qaytarish kerak bo‘ladi. Qon ketishi mumkin.

IV bosqich — ichki tugunlar doimiy tushib turadi va qaytmaydi. Qon ketishi ham mumkin.

Kasallikning asosiy simptomlari

Qon ketishi — gemorroyning eng ko‘p uchraydigan, ba’zan esa birinchi simptomidir[1]. Yorqin qizil qon:

• hojat qog‘ozida qolishi;
• najas yuzasida chiziqlar ko‘rinishida bo‘lishi;
• defekatsiya vaqtida yoki undan keyin tomchilashi yoki oqib chiqishi mumkin.

Ba’zan qon to‘g‘ri ichakda yig‘ilib qolishi mumkin. Bunday holatda anal teshikdan to‘q rangli ivindilar ajraladi¹.

Gemorroidal tugunlarning tushib chiqishi — tarqalishi bo‘yicha ikkinchi simptomdir¹. Avval tugunlar faqat defekatsiya vaqtida chiqadi va o‘z-o‘zidan qaytadi, keyinchalik esa kuchanishsiz ham tushib chiqishi va qo‘l bilan qaytarishni talab qilishi mumkin¹.

Qichishish, kuydiruvchi hissiyot, nam ajralmalar yallig‘lanish, terining ta’sirlanishi va shilliq ajralishining ortishi bilan bog‘liq¹.

Zudlik bilan aralashuvni talab qiluvchi o‘tkir holatlar¹:

• Gemorroidal tugunning trombozi — anus sohasida o‘tkir og‘riq, mustaqil ravishda qaytarib bo‘lmaydigan zich hosila paydo bo‘lishi bilan kechadi.
• Kuchli qon ketish — konservativ usullar bilan to‘xtamaydigan holatlar.

Bunday vaziyatlarda darhol shifoxonaga yotqizish zarur.

Kechki simptomlar va asoratlar

Agar dastlabki belgilar e’tiborsiz qoldirilsa, gemorroy og‘ir bosqichlarga o‘tishi mumkin.

Kechki simptomlar¹:

• Tugunlarning doimiy tushib turishi. Og‘ir hollarda ular qaytmaydi va noqulaylik, ta’sirlanish hamda begona jism hissini keltirib chiqaradi.
• Og‘riq. Surunkali gemorroy uchun xos emas, lekin asoratlar paytida paydo bo‘lishi mumkin.

Mumkin bo‘lgan asoratlar¹:

• Tugun trombozi — perianal sohada shish va shilliq qavat nekrozi bilan kechadi.
• Kamqonlik — ko‘p va muntazam qon yo‘qotish natijasida (rang oqarishi, holsizlik, bosh aylanishi, nafas qisishi).

Gemorroy diagnostikasi

Hatто aniq simptom va belgilar ham boshqa kasalliklarni yashirishi mumkin¹. Aniq tashxis faqat proktolog tomonidan kompleks tekshiruvdan so‘ng qo‘yiladi.

Diagnostika usullari. So‘rov va baholashdan so‘ng shifokor maxsus diagnostik muolajalarni o‘tkazadi¹:

• Dumba oralig‘i va anus atrofini tashqi ko‘rikdan o‘tkazish. Terining holati, to‘qimalarning o‘zgarishi, shilliq qavatning tushgan qismlari va mushaklarning qisqarish qobiliyati baholanadi.
• To‘g‘ri ichakni barmoq bilan tekshirish.
• Anoskopiya — anal kanal va to‘g‘ri ichakning pastki qismini ko‘rish uchun.
• Rektoromanoskopiya — pastki ichak bo‘limlaridagi qo‘shimcha kasalliklarni aniqlash uchun.
• Kolonoskopiya — o‘sma va boshqa patologiyalarni istisno qilish uchun.

Gemorroy davolash va profilaktikasi

Gemorroyda davolash sxemasi klinik namoyonlar va kasallik bosqichiga bog‘liq¹. Dori vositalari o‘tkir va surunkali shakllarda qabziyat yoki diareya, og‘riq va qichishishni kamaytirishga, shilliq qavat yaxlitligini tiklashga va infeksiya xavfini kamaytirishga yordam beradi. Shuningdek, qayta zo‘rayishlarning oldini olish choralarini ko‘rish zarur¹.

Agar konservativ davolash yetarli samara bermasa, I–III bosqichdagi bemorlarga kam invaziv usullar (ligatsiya, lazer koagulyatsiya) tavsiya etilishi mumkin. III–IV bosqichlarda jarrohlik davolash (tugunlarni olib tashlash) qo‘llaniladi¹.

Profilaktika sifatida tolaga boy dieta, anal gigiyena, yetarli suyuqlik iste’moli tavsiya etiladi¹.

Eslatma

Berilgan barcha ma’lumotlar ma’lumot uchun mo‘ljallangan bo‘lib, mutaxassis maslahatini almashtirmaydi. Shikoyatlar mavjud bo‘lsa, tashxis qo‘yish va davolash uchun shifokorga murojaat qiling.

Manbalar ro‘yxati